Lauragais: wat te zien en te doen? Gids voor de streek rond Le Falga

Goudgele heuvels, de autanwind, wede en het Canal du Midi: onze gids voor de Lauragais, tussen Toulouse en Carcassonne, met zijn dorpen, markten, meren en paden.

Wat is er te zien en te doen in de Lauragais? Tussen Toulouse en Carcassonne, in Zuidwest-Frankrijk, biedt dit heuvelland op een klein gebied een opvallende rijkdom: middeleeuwse bastides met hun markthallen, de abdijschool van Sorèze, het Canal du Midi en het meer van Saint-Ferréol, hooggelegen dorpen tegenover de Montagne Noire, openluchtmarkten en een royale keuken, van cassoulet tot de lingotboon. Vanuit het Château du Falga, waar onze familie sinds 1681 gasten ontvangt, ligt dat allemaal op een paar kilometer afstand. Hier is onze gids, bedoeld als toegangspoort tot alle artikelen van ons Journal.

Waar ligt de Lauragais precies?

De Lauragais is eerder een historische dan een bestuurlijke streek: hij dankt zijn naam aan het dorp Laurac, in de Aude, en strekt zich uit tussen Toulouse in het noordwesten, Carcassonne in het zuidoosten, Castres in het noordoosten en Pamiers in het zuidwesten. Sinds de Franse Revolutie is hij verdeeld over meerdere departementen, vooral Haute-Garonne, Aude en Tarn, met een randje in de Ariège. Le Falga, ons dorp, ligt aan de kant van de Haute-Garonne, in het kanton Revel, op ongeveer een uur van Toulouse.

Het landschap laat zich gemakkelijk lezen. In het noordoosten sluit de Montagne Noire de horizon af met haar donkere, beboste lijn. Aan haar voet opent zich de vlakte van Revel en Castelnaudary. Overal elders liggen de 'duizend heuvels': zachte glooiingen met akkers van tarwe, zonnebloemen en koolzaad, bezaaid met afgelegen boerderijen, duiventillen en rijen cipressen. De hoogtes blijven bescheiden, tussen 250 en 500 meter, maar vanaf de kammen heb je weidse uitzichten, bij helder weer tot aan de Pyreneeën.

Ook de wind verdient een woord. De autan, uit het zuidoosten, waait soms dagenlang achter elkaar, warm en droog, en is samen met de cers uit het noordwesten een van de twee overheersende winden van de streek. Hij heeft de architectuur gevormd (op het kasteel verdedigde vroeger een kanonschietgat de 'autangevel') en verklaart de windmolens die ooit zoveel heuvels sierden.

Waarom heet het het 'land van Cocagne'?

In de 15e en 16e eeuw werd de Lauragais rijk dankzij de pastel, of wede, een plant waaruit een in heel Europa gewild blauw werd gewonnen. Tussen juni en september oogstten de boeren de bladeren, maalden ze fijn en vormden ze tot gedroogde ballen, de coques of cocagnes. Opkopers en kooplieden uit Toulouse lieten ze vervolgens fermenteren tot agranat, een poeder dat naar Bordeaux ging en verder naar Londen, Antwerpen of Rouen. De grote stadspaleizen van Toulouse zijn uit die handel geboren.

De gouden eeuw was kort: rond 1560 brachten overproductie, speculatie en vooral de komst van indigo de handel ten val. Maar de bijnaam bleef, en de wede maakt vandaag een comeback via ambachtelijke ateliers. We vertellen dit verhaal uitgebreid in de Lauragais, land van Cocagne en pastel.

In de 17e eeuw nam tarwe het over. Dankzij het Canal du Midi werd de Lauragais de 'graanschuur van de Languedoc', en het graan reisde tot aan de Middellandse Zee.

Welke rol speelt het Canal du Midi in de Lauragais?

Het kanaal is de ruggengraat van de streek. Bedacht door Pierre-Paul Riquet en in 1681 geopend voor de scheepvaart (precies het jaar waarin de familie Caffarel Le Falga verkreeg), verbindt het Toulouse met de Middellandse Zee en staat het sinds 1996 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het geniale zit in de watervoorziening: de rivieren van de Montagne Noire moesten naar het hoogste punt van het traject worden geleid.

Daar draait alles om bij de seuil de Naurouze, op 194 meter, de waterscheiding tussen Atlantische Oceaan en Middellandse Zee, waar een obelisk die Riquets erfgenamen in 1825 lieten oprichten boven een platanenlaan uitsteekt. Het water komt er aan via de rigole de la plaine, een voedingskanaal dat vanaf Revel naar beneden loopt, en hoger via de rigole de la montagne. Dit hydraulische systeem kun je te voet of per fiets ontdekken, en we wijden er meerdere artikelen aan: de rigole van het Canal du Midi en de Montagne Noire, het meer van Saint-Ferréol en Les Cammazes en het gewelf van Vauban.

Verder naar het zuiden groeide Castelnaudary rond het Grand Bassin, het grootste wateroppervlak van het kanaal, lange tijd de belangrijkste haven.

Welke steden en dorpen mag je niet missen?

De Lauragais ontdek je in kleine stappen, een dorp per halve dag. Dit zijn de plekken die we onze gasten aanraden, allemaal op redelijke afstand van het kasteel:

• Saint-Félix-Lauragais, een dorp op een rotsuitloper tegenover de Montagne Noire, met zijn collegiale kerk uit de 14e-15e eeuw, zijn kasteel en het geboortehuis van de componist Déodat de Séverac. Tijdens het paasweekend brengt de fête de la Cocagne oude ambachten weer tot leven. Ons artikel: Saint-Félix-Lauragais.
• Revel, een koninklijke bastide gesticht in 1342, waarvan de grote markthal op houten pilaren een belfort draagt. Deze stad van kunstmeubelen en ebenisten komt elke zaterdagochtend tot leven met een vermaarde markt. Zie Revel, de bastide en haar markt.
• Sorèze, aan de voet van de Montagne Noire, met zijn abdijschool gesticht in de 8e eeuw, waar de gebroeders Caffarelli studeerden. Hun bustes staan nog altijd in de salle des Illustres. Het hele verhaal lees je in Sorèze, de abdijschool.
• Castelnaudary, aan de kant van de Aude, dat zich wereldhoofdstad van de cassoulet noemt, met zijn Grand Bassin, zijn collegiale kerk Saint-Michel en de molen van Cugarel op zijn heuvel.
• Villefranche-de-Lauragais, een bastide gesticht in 1267 door Alphonse de Poitiers, graaf van Toulouse, waarvan de kerk Notre-Dame een mooie Toulousaanse klokkenmuur met torentjes heeft.
• Avignonet-Lauragais, waar in mei 1242 een groep mannen uit Montségur de inquisiteurs vermoordde. De kerk Notre-Dame-des-Miracles, begonnen in 1385, bewaart een schilderij uit 1631 dat de gebeurtenis voorstelt.
• Montgey, aan de kant van de Tarn, een klein dorp onder zijn kasteel, waar de graaf van Foix in 1211 een colonne kruisvaarders versloeg. Ontdek het in Montgey, het kasteel en het dorp.
• Le Falga tot slot, ons eigen dorp: zijn kerk Saint-Martin, in 1804 door de familie aan de gemeente geschonken, en het kasteel waar de gebroeders Caffarelli werden geboren. Zie Le Falga, een dorp in de Lauragais.

Wat kun je doen in de Lauragais?

Markten. Een van de grote genoegens van de streek. Op zaterdagochtend vind je in Revel, onder de markthal en in de straten eromheen, kazen, gevogelte, groenten en fruit van lokale producenten. Villefranche-de-Lauragais houdt zijn markt op vrijdag, een traditie die Lodewijk XIV al in 1668 toestond. In de zomer organiseren veel dorpen avondmarkten met streekproducten.

Wandelen. De kammen rond Saint-Félix, de paden van de Montagne Noire boven Sorèze en de route rond het meer van Saint-Ferréol lenen zich voor wandelingen van elke lengte. Vlak bij het kasteel is de kapel van Noumérens een mooi doel voor een wandeling.

Fietsen. De groene route langs de rigole de la plaine, onderdeel van La Véloccitanie, volgt Riquets oude voedingskanaal over zo'n vijftien kilometer tot Revel; de volledige etappe vanaf de seuil de Naurouze, ongeveer 38 kilometer, wordt door France Vélo Tourisme als beginnersniveau ingeschaald. Het jaagpad langs het Canal du Midi loopt op zijn beurt richting Toulouse of Castelnaudary.

Meren. Saint-Ferréol, het tussen 1667 en 1672 gebouwde reservoir van het kanaal, biedt zwemmen, zeilen en schaduwrijke wandelingen. Andere, rustigere plassen liggen verspreid over de vlakte, zoals het lac de Lenclas aan de rigole.

Verder weg. De Lauragais is ook een uitstekende uitvalsbasis voor Carcassonne, Toulouse, Albi of de burchten van het Katharenland, die we beschrijven in Katharenburchten vanuit de Lauragais.

Wat eet men in de Lauragais?

De keuken van de Lauragais is die van een land van akkers en boerenerven. De lingotboon, die hier wordt geteeld, is de ziel van de cassoulet, die Castelnaudary elk jaar aan het eind van de zomer met een groot feest viert. Eend in al zijn vormen, confit, magret of foie gras, en worst uit Toulouse maken het geheel compleet, terwijl boerderijen en markten gevogelte, kazen en seizoensgroenten aanbieden. Lees verder in cassoulet en de gastronomie van de Lauragais.

De wijnen komen uit de naburige appellations: Malepère en Cabardès, boven Carcassonne, of Gaillac, aan de kant van de Tarn. We schenken ze graag op het terras, als de autan 's avonds eindelijk gaat liggen.

Hoe plan je je verblijf in de Lauragais?

De Lauragais geniet je langzaam. Een weekend is genoeg om het essentiële te proeven: een markt, een hooggelegen dorp, een wandeling langs het water. Een week laat tijd voor Sorèze, het kanaal, een dag in Carcassonne en luie uren aan het zwembad. We hebben onze ideeën gebundeld in wat te doen rond Le Falga in een weekend.

Elk seizoen heeft zijn charme: het zachte groen van de lente, de fête de la Cocagne en de eerste maaltijden buiten; de gouden zomer van zonnebloemen en oogst; de herfst met zijn lage licht over de geploegde akkers. De auto blijft de eenvoudigste manier om tussen de dorpen te reizen, de fiets de aangenaamste zodra je dichtbij bent.

Houd je van geschiedenis, begin dan bij die van het huis: de geschiedenis van het Château du Falga, het lot van Maximilien Caffarelli du Falga en dat van de zes gebroeders Caffarelli. Voor een overzicht bundelt onze pagina de Lauragais onze favoriete adressen.

Veelgestelde vragen

Ligt de Lauragais in de Haute-Garonne of in de Aude?
In beide, en meer: deze historische streek is verdeeld over Haute-Garonne, Aude en Tarn, met een klein deel in de Ariège. Revel, Saint-Félix-Lauragais en Le Falga liggen in de Haute-Garonne, Castelnaudary in de Aude, Sorèze en Montgey in de Tarn.

Wat is de beste periode om de Lauragais te bezoeken?
Van mei tot oktober, voor de markten, de meren en de avonden op het terras. Lente en vroege herfst zijn ideaal om te wandelen en te fietsen, met mildere temperaturen dan in hartje zomer.

Wat is de autanwind?
Een warme, droge zuidoostenwind die dagenlang achter elkaar over de Lauragais kan waaien. Samen met de cers uit het noordwesten is hij een van de twee overheersende winden van de streek.

Kun je de Lauragais zonder auto bezoeken?
Gedeeltelijk: met de fiets verbind je Revel, de rigole de la plaine en de seuil de Naurouze via rustige routes. Maar om de hooggelegen dorpen en de markten te ontdekken, is een auto praktischer.

Verblijven in het Château du Falga, in het hart van de Lauragais

Tussen Revel en Saint-Félix-Lauragais is het Château du Falga een ideaal vertrekpunt om de streek te verkennen. Het kasteel biedt plaats aan maximaal 21 gasten, met zwembad, park en terras op het zuiden, in de zomer per week en in het weekend in mei, juni en september. Voor een verblijf met z'n tweeën of met een klein gezin ontvangt de Petite Maison vier personen, het hele jaar door. Een vraag, een datum in gedachten? Schrijf ons: we helpen je graag bij het voorbereiden van je ontdekkingstocht door de Lauragais.

Meer over de geschiedenis van het kanaal vind je op de pagina van het Franse ministerie van Cultuur over het Canal du Midi.

Bronnen: Wikipedia (Lauragais, Wede, Revel, Saint-Félix-Lauragais, Sorèze, Villefranche-de-Lauragais, Avignonet-Lauragais, Montgey, Castelnaudary, Lac de Saint-Ferréol, Seuil de Naurouze, Canal du Midi); Frans ministerie van Cultuur, DRAC Occitanie; France Vélo Tourisme (La Véloccitanie); archief van de familie Caffarelli.